30 december 2007

Leef!

Leef!
Prachtige en dramatische film van Willem van de Sande Bakhuyzen

Je moeder is een zure, rolstoelgebonden vrouw, je man gaat vreemd, je ene dochter is een stuurloos geval en je andere dochter kan elk moment sterven aan een hartkwaal. Dit is de situatie waarin verloskundige Anna de Jong zich bevindt. Haar leven lijkt totaal uit elkaar te vallen.

De huidige chaos lijkt haar oorsprong te hebben in een vroeg verleden. Zo maken korte flashbacks ons duidelijk. Als klein meisje is ze bang, net als eerder haar vader, nu ook haar moeder kwijt te raken. Daarom vermoordt ze de man die haar moeder dreigt mee te nemen. Een ingrijpend trauma waar ze als volwassene nog steeds onder gebukt ga
at en waarin ze haar hele familie meesleept.

Er komt een ommekeer wanneer Anna besluit haar zware geheim op te schrijven en te laten lezen door haar gezin en uiteindelijk ook haar moeder. De waarheid, haar waarheid, brengt weer beweging in het ontspoorde leven. De ontknoping is de uiteindelijke confrontatie met haar moeder. Die is altijd slachtoffer gebleven van het feit dat ze eerst haar liefde en daarna de man die voor haar zou zorgen is kwijt geraakt. De bitterheid was te groot voor haar en ze maakte Anna medeplichtig. Door haar te laten geloven in een afschuwelijke waarheid die een leugen bleek te zijn.

Regisseur Willem van de Sande Bakhuyzen laat een perfect verhaal zien. Met net genoeg details wordt het trauma duidelijk gemaakt en het ontwrichtende effect ervan op het nu. Ook de uiteindelijke oplossing brengt hij in de korte tijd van een film op geloofwaardige wijze. Een film die veel herkenning geeft in hoe het verleden vorm geeft aan het heden. Het illustreert goed hoe belangrijk het werk van o.a. Ingeborg Bosch (Past Reality Integration) of Inger Huidekoper (Familieconstellaties) is om inzicht te krijgen in dat verleden om uiteindelijk vrij je leven in te kunnen richten.

23 december 2007

4 maanden, 3 weken, 2 dagen

Leugens van een Zwanger Meisje

We kijken naar een vissenkom in de studentenkamer van Otilia. Haar kamergenoot, Gabita, is ongewenst zwanger en wil het kindje weg laten halen. Dit is de aanzet van een film die zal zich ontrollen als een psychologisch drama, geplaatst in het grimmige en sobere communistische Roemenie van 1987. Warme persoonlijke interacties zijn vervangen door koude onderhandelingen die alleen voortkomen uit eigenbelang. Elke glimlach of aardig handeling heeft een dubbele boodschap, bedoeld om er zelf beter van te worden.

In deze onbetrouwbare wereld probeert Otilia een warme verbinding met anderen aan te gaan. Ze staat klaar om de ander te helpen en schuift zichzelf makkelijk naar de tweede plaats. Dit maakt haar kwetsbaar voor misbruik, wat het thema van deze film lijkt te zijn.

De hele film is Otilia bezig de illegale abortus van haar kamergenoot mogelijk te maken. Tijdens het verhaal wordt haar karakter steeds verder ingevuld. Een aantal scenes zijn daarin betekenisvol. Zo heeft ze een snelle ontmoeting met haar vriendje waarin deze haar herinnert aan de verjaardag van zijn moeder die avond waar zij naar toe zou komen. In eerste instantie zegt ze niet te kunnen. Na wat gekibbel en manipulaties van zijn kant, geeft ze toe en belooft toch te komen.

De meest schreinende scene is de onderhandeling in de hotelkamer tussen Bebe, de arts, en de twee meisjes. Hier blijkt Gabita niet helemaal eerlijk te zijn geweest. Waarschijnlijk door haar wanhoop heeft ze zowel de arts als Otilia voorgelogen. Iedereen denkt dat ze twee maanden zwanger is, terwijl dit al meer dan vier maanden blijkt te zijn. Het verhoogde risico doet de arts bijna besluiten de abortus af te blazen. Op achterbakse wijze begint hij te onderhandelen en maakt hij misbruik van de angst van Gabita. Er speelt echter meer. De suggestie wordt gewekt dat Bebe met Gabita dingen heeft afgesproken die Otilia niet weet. Langzaam maar zeker blijkt dat hij de abortus alleen uit wil voeren als hij sex met haar kan hebben. Weer offert Otilia zich op en de scene eindigt waar zij haar schoenen uittrekt en haar broek openknoopt.

Ondanks haar opoffering lijkt ze niet de bevestiging te krijgen die ze zoekt. Met de pijnlijke sexuele vernedering nog maar net achter haar, gaat ze toch naar de verjaardag van haar schoonmoeder. Bij binnenkomst kan haar vriendje alleen constateren dat ze geen bloemen mee heeft genomen. In haar zorgen voor Gabita, belt ze haar twee keer vanuit het huis. Naderhand blijkt dat deze niet de moeite heeft genomen de telefoon te beantwoorden terwijl ze had kunnen weten dat het haar bezorgde vriendin was.

Het einde van film is al even pijnlijk en kwetsend voor Otilia. Zij is de donkere nacht in geweest om de foetus van Gabita te doen verdwijnen. Een tocht waar ze bijna weer werd lastig gevallen door een man. Na deze omzwerving klopt ze aan op de deur van de hotelkamer van Gabita. Deze antwoordt niet. Bezorgd klopt en roept ze meerdere keren zonder resultaat. Ze rent naar beneden naar de hotel lobby waar het personeel haar vertelt dat haar vriendin in de eetzaal zit. De schrik van Otilia weet Gabita alleen te beantwoorden met de opmerking dat ze honger had. Wat er in Otilia omgaat, krijgt weer geen aandacht. En zelfs op dat moment komt haar zorgzaamheid naar boven als ze ander eten voor Gabita wil bestellen dan het bord vol vlees dat haar is voorgezet. In de stilte die volgt tussen de vrouwen is de pijn voelbaar. Als laatste zien we Otilia verslagen en verward in de lens kijken.


Een heel aangrijpende film. Niet alleen door de dramatische gebeurtenissen, maar vooral ook door de opbouw van de psychologie van Otilia. Een meisje dat onvoorwaardelijk zorgt voor haar kamergenoot, maar daardoor uiteindelijk misbruikt wordt. Dit is zeker een film om meerdere keren te bekijken, gezien alle kleine details die vaak snel langskomen.

21 december 2007

Soms zijn we hazen

De bange haas die vlucht voor de vos, raakt getraumatiseerd. Dat is de natuur en zo werkt het.

Peter Levine, wereldwijd bekend om zijn kennis over trauma healing, komt op 16, 17 en 18 juni naar Nederland.

Net zo goed dat wij natuur zijn, loopt ieder van ons in meer of mindere mate trauma op in het leven. Hiervoor hoef je niet het slachtoffer te zijn geweest van misbruik, geweld of ingrijpende verliezen. Het kan zijn dat je moeder je een keer niet van de kleuterschool kwam halen of dat je uit het kinderzitje van je vader's fiets viel. Deze pijnlijke momenten laten trauma achter.

Er is een groot verschil. Dieren gaan heel anders om met trauma dan wij dat doen. De haas die ontkomen is aan de vos ligt een tijdje als dood op de grond. Daarna begint hij heftig te trillen om zo de bevroren energie in beweging te brengen. Nog enigszins verdwaasd staat hij langzaam op om een paar minuten later vrolijk springend zijn pad te vervolgen.

Mensen gaan hier heel anders mee om. Onze maatschappij heeft ons niet geleerd het trauma 'uit ons lijf te trillen'. Het blijft dus zitten en bevriest ons. En omdat de energie niet weg kan, zoekt het op andere manieren een uitweg. Rare fobieen en ongewenst gedrag kunnen dan ontstaan.

Een aantal maanden geleden las ik het boek 'Waking the Tiger' van Peter Levine waarin hij omschrijft hoe wij het bevroren trauma in ons lichaam op kunnen sporen. Om het daarna weer in beweging te krijgen zodat de levenskracht weer door ons heen stroomt. Het lichaam helpt ons hier enorm bij want het weet wat goed voor ons is.

Dat is wat mij zo aanspreekt. Diepgravende psychologische zelfreflectie is niet nodig. Je lichaam kan je op elk moment vertellen waar je vast zit. Ik wilde dit zelf ervaren en heb een aantal keren Somatic Experiencing ondergaan bij Carolien Entrop. Ik zoomde daar in op de spontane bewegingen van mijn lichaam en merkte dat daarmee oude verhalen en overtuigingen naar de oppervlakte kwamen. Zo kreeg ik inzicht in wat mij was overkomen en welk effect dat op mij had. De helderheid die me dat gaf, vond ik heel bevrijdend.

Vorige week heeft Norbert Netten geregeld dat Peter Levine in 2008 naar Nederland komt. Hier ben ik erg enthousiast over. Levine zal op 16 juni samen met Sonia Gomez een lezing geven over de werking en het bevrijdende effect van zijn methode, Somatic Experiencing. Op 17 en 18 juni zal hij workshops verzorgen waar deelnemers Somatic Experiencing voor zichzelf kunnen ervaren. Meer informatie hierover volgt later op www.theprojectnetwork.nl.